- Tham gia
- 19/9/24
- Chủ đề
- 3
- Bài viết
- 214
- Được Like
- 905
- Điểm
- 93
Chương 90: Thương Cường một mình đối đáp văn võ bá quan nước Soái
Thương Cường chậm rãi bước tới trước sảnh điện, quỳ xuống thưa:
-Thảo dân Thương Cường, bái kiến Soái Vương!
Soái Vương nhìn Thương Cường, cảm thấy rất quen thuộc với người này, dường như đã gặp ở đâu rồi. Soái Vương hỏi:
-Ngươi tới từ đâu?
Thương Cường đáp:
-Thảo dân đến từ huyện Lạc Xuyên!
Soái Vương hỏi tiếp:
-Lạc Xương xa như vậy, ngươi đi bằng gì tới?
Thương Cường đáp:
-Thảo dân cuốc bộ tới!
Soái Vương hỏi tiếp:
-Đường xá xa xôi như vậy, vì cớ gì mà ngươi phải tới kinh thành cho bằng được?
Thương Cường thuật lại chuyện rương gỗ ở Lạc Xuyên, các quan xung quanh đều xì xào bàn tán, cho rằng Thương Cường là kẻ bịa chuyện. Thế nhưng Thương Cường không hề nao núng, nét mặt vẫn cương nghị, hướng về phía Soái Vương.
Đang lúc các quan đang ồn ào, Nguyên Hà nói lớn:
-Các ngươi đã quên câu chuyện Tiểu Đồng rồi sao, chớ nên khinh thường người khác vội rồi chuốc lấy xấu hổ!
Các quan nghe thế cũng không dám bàn tán nữa. Soái Vương nghe câu chuyện của Thương Cường thì không những tin, mà còn thấy tâm đắc, vì câu chuyện đó rất tương đồng với giấc mơ của Soái Vương. Soái Vương nói:
-Ngươi có đem theo vật ấy đi chăng?
Thương Cường gật đầu, rồi lôi trong áo ra một cuộn lụa vàng đã ngả màu và tấm thẻ ngọc dâng lên. Soái Vương nhìn ngắm một lúc, đưa cho Nguyên Hà, hỏi:
-Vật này ta nhìn rất quen, khanh nhìn có ra chăng?
Nguyên Hà nhìn rất kỹ, nói:
-Theo trí nhớ của thần thì đây rất giống đồ vật của hoàng thất họ Lữ khi xưa. Chất liệu này, không thể nhầm lẫn được!
Soái Vương lúc bấy giờ càng tin tưởng Thương Cường hơn, nói:
-Nếu ngươi đã được duyên phận đưa đẩy như vậy, thì ta tất phải sẵn lòng giang tay thâu nạp ngươi về trướng.
Thương Cường mừng:
-Đa tạ Soái Vương đã tin tưởng!
Soái Vương nói tiếp:
-Theo quy chế nước Soái, người mới gia nhập triều đình phải đi lên từ chức quan nhỏ nhất, sau đó tùy theo năng lực, thâm niên mà xét thêm chức bậc. Nhưng với một kẻ không tầm thường như ngươi, theo lộ trình đó thì quá mất thời gian, ta không có kiên nhẫn để chờ đợi. Ngày nay nước Vệ bành trướng, liên minh phía bắc cậy đông hiếp yếu, nước Soái ta đang rơi vào một trạng thái rất cấp bách, tuyệt đối không được chậm trễ một ngày tháng nào.
Nguyên Hà hỏi:
-Vậy ý chúa công là ...?
Soái Vương đáp:
-Ta là người thích đi thẳng vào vấn đề, không thích vòng vo, ta sẽ hỏi ngươi một câu mà nước Soái bây giờ cần nhất. Nếu trả lời được, thuyết phục được các quan đứng đây, ta sẽ lập tức phong ngươi làm Quốc sư, bổng lộc trên vạn người.
Thương Cường đáp:
-Xin Soái Vương cứ hỏi!
Soái Vương đáp:
-Nước Soái ta đất không nhỏ, dân không ít, binh lực mạnh nhưng đối đầu với Vệ, Cừ, Trịnh đều không nắm chắc năm phần thắng. Mấy năm nay nước Soái đã dần chậm lại, không có mấy đột phá, đã thế lại còn bị tứ phương cô lập, ta ngày nào cũng trăn trở suy nghĩ mà chưa ra kế sách vẹn toàn. Nay nếu ngươi trả lời được điều này, giúp Soái trong ba năm tới phát triển cực thịnh, binh lực đủ trấn áp ngoại bang, mở rộng lãnh thổ, tài nguyên dồi dào, các nước nhìn vào đều phải lo sợ, thì ta lấy làm mừng lắm.
Cả điện yên lặng, lắng nghe Thương Cường sẽ trả lời câu hỏi hóc búa này như thế nào.
Thương Cường nói:
-Trước khi thảo dân trả lời câu hỏi này, thì xin hỏi Soái Vương một câu trước!
Soái Vương đáp:
-Được, hỏi đi!
Thương Cường hỏi:
-Soái Vương hỏi làm sao để ba năm cường thịnh, thảo dân xin hỏi lại một câu, ngài muốn một nước mạnh, hay là binh lực mạnh?
Soái Vương hơi nhíu mày:
-Có gì khác?
Thương Cường đáp:
-Khác như trời với đất, quân mạnh mà nước yếu thì đánh được một trận, nước mạnh thì đánh được mười trận. Quân mạnh mà luật yếu, lương yếu, dân nghèo, quan tham thì thắng một trận rồi kiệt sức. Nước mạnh thì dù thua một trận vẫn có thể đánh tiếp mười năm.
Soái Vương gật đầu ra hiệu đồng tình. Thương Cường nhìn quanh văn võ bá quan, nói tiếp:
-Điều nước Soái thiếu, không phải binh, điều nước Soái thiếu là thế!
Một vị Thượng đại phu cười nhạt:
-Thế là gì?
Thương Cường đáp:
-Là cái khiến một vạn người phát huy sức của mười vạn.
-Là cái khiến nước nhỏ cũng khiến nước lớn không dám khinh.
-Là cái khiến dân tự nguyện làm giàu cho quốc gia, tướng tự nguyện liều chết vì quân công, quan lại không dám tham ô vì luật pháp.
-Muốn có cái thế ấy, phải bắt đầu bằng việc phá bỏ bốn căn bệnh của nước Soái.
Soái Vương chống tay lên long án:
-Bốn căn bệnh?
Thương Cường đáp:
-Thứ nhất, người có công hưởng ít, kẻ vô công hưởng nhiều.
-Thứ hai, pháp lệnh nhiều nhưng không ai thật sự sợ, mà chỉ chê bai sau lưng.
-Thứ ba, quan lại chỉ lo giữ ghế chứ không lo làm việc.
-Thứ tư, dân giàu vì buôn bán, đầu cơ nhiều hơn sản xuất.
-Chỉ cần bốn bệnh này còn tồn tại, dù Soái Vương có thêm mười vạn quân, nước Soái cũng chỉ là con hổ béo mà răng đã cùn.
Trong điện lập tức xôn xao, một vị Quốc cữu hỏi Thương Cường:
-Ngươi nói nghe dễ, nhưng sửa cả quốc gia trong ba năm chẳng khác nào dời núi lấp biển!
Thương Cường cười:
-Dời núi thì khó, nhưng đổi hướng dòng nước thì dễ hơn nhiều. Tại hạ không thay đổi lòng người, tại hạ chỉ cần thay đổi lợi ích của con người. Con người không phải là thần tiên, họ chỉ luôn hướng về nơi có lợi. Một nước kém là nước để lợi ích đối nghịch với nước. Một nước sáng suốt là nước khiến người dân muốn giàu thì phải làm nước giàu trước.
Quan Bộ hộ bước ra hỏi:
-Nếu trọng nông, trọng quân như lời ngươi, thương nghiệp sẽ suy yếu, quốc khố lấy gì mà giàu?
Thương Cường đáp:
-Đại nhân sai rồi, quốc khố giàu vì giá trị được tạo ra, không phải vì đồng tiền đổi từ tay người này sang tay người khác. Một trăm thương nhân bán đi bán lại một đấu gạo, nước vẫn chỉ có một đấu gạo. Nhưng nếu một nông dân khai thêm một mẫu ruộng, đất nước sẽ có thêm một mẫu ruộng mãi mãi. Cái gì sinh ra của cải thì thưởng, cái gì chỉ chuyển của cải thì quản, cái gì hút máu đất nước thì diệt.
Các quan nghe Thương Cường đáp trôi chảy như dòng thác, không phản biện được gì. Một vị võ tướng hỏi:
-Muốn ba năm binh lực áp đảo Vệ, Cừ, Trịnh là chuyện không tưởng, ngươi lấy gì mà nói đây!
Thương Cường đáp:
-Tại hạ chưa từng nói ba năm luyện ra thiên hạ vô địch, tại hạ nói nói ba năm khiến quốc lực vượt xa hiện tại. Tướng quân nghĩ binh lực chỉ là số lính, tại hạ lại nghĩ rằng, một người đánh bằng hai, hai người đánh bằng năm, năm người đánh bằng mười, điều ấy không nằm ở cơ bắp, mà nằm ở phép nước.
Thương Cường quay sang hỏi những vị võ tướng còn lại:
-Xin hỏi, hai đội quân cùng một vạn người, một bên lập công được phong đất, một bên chỉ được thưởng vàng bạc và mấy câu khen thưởng, bên nào xông trước?
Vị võ tướng đáp:
-Đương nhiên là phong đất!
Thương Cường hỏi tiếp:
-Một bên bỏ chạy bị chém, một bên bỏ chạy bị phạt, bên nào giữ được trận?
Nhiều vị tướng cùng đồng thanh:
-Đương nhiên bên bị chém!
Thương Cường hỏi tiếp:
-Hai đội quân, một bên quân lương đầy đủ, một bên quan quân ăn chặn ba phần, bên nào thắng?
Các vị tướng đều hiểu ý của Thương Cường, không phản bác gì thêm. Một lão thần phản bác:
-Ngươi nói thưởng phạt nghiêm, nhưng pháp quá nghiêm thì dân oán!
Thương Cường đáp:
-Dân không sợ pháp nghiêm, dân chỉ sợ pháp không công bằng! Trộm cắp vì đói và tham quan ăn cả kho lương, nếu đều được tha, dân sẽ oán, nếu đều bị trừng trị, dân sẽ phục. Nếu dân thường bị chém, quý tộc thì vô sự, pháp luật ấy không phải pháp, chỉ là roi đánh kẻ yếu.
Một người thuộc quý tộc nói:
-Theo lời ngươi, con cháu công thần chẳng còn đặc quyền?
Thương Cường không chút do dự:
-Công của tổ tiên nên ghi vào sử, không nên ghi vào bổng lộc của mười đời con cháu. Nếu cha ông cứu nước, tại hạ kính. Nếu con cháu ông chỉ biết ăn chơi hưởng lạc, tại hạ khinh. Đất nước thưởng công, không thưởng huyết thống.
Một vị quý tộc khác nói:
-Nếu quý tộc phản đối cải cách thì sao?
Thương Cường cười nhạt, hỏi ngược:
-Nước tồn tại vì quý tộc, hay quý tộc tồn tại nhờ nước? Nước còn, quý tộc còn, nước mất, quý tộc cũng chết hoặc làm tù binh cho nước khác. Cho nên, người phản đối cải cách không phải vì yêu nước, mà vì sợ mất lợi!
Đám người quý tộc tức Thương Cường lắm, nhưng không sao phản biện được.
Một vị học sĩ hỏi:
-Nếu các nước biết Soái cải cách, thừa lúc chưa mạnh sẽ hợp binh đánh trước?
Thương Cường đáp:
-Vậy càng phải cải cách, nước yếu, dù không cải cách họ cũng sẽ đánh. Nước đang mạnh lên, họ muốn đánh cũng phải cân nhắc. Điều khiến chư hầu sợ nhất không phải nước Soái hôm nay, mà là nước Soái của ba năm sau.
Soái Vương hỏi:
-Ba năm đó, ngươi dự định làm những gì?
Thương Cường giơ ba ngón tay:
-Năm đầu, đổi pháp, sửa hộ tịch, chia lại thuế, thưởng quân công, trị tham quan, khai hoang rượng đất.
-Năm hai, giàu dân, kho lương đầy, đường sá thông, xưởng rèn mở, quân dự bị luyện tập.
-Năm ba, cường binh, lấy quân công định tước, tổ chức quân theo chiến lực, đánh một trận nhỏ để lập uy, khiến thiên hạ biết nước Soái đã đổi khác.
Nguyên Hà hỏi:
-Nếu thất bại thì sao?
Thương Cường đáp:
-Tại hạ không sợ thất bại, chỉ sợ không dám thay đổi. Một nước suy yếu không chết vì thua một trận, mà chết vì thắng được hôm nay rồi vẫn dùng phép của hôm qua.
Thương Cường bước lên một bước, giọng vang khắp đại điện:
-Thảo dân dám nói một câu, thiên hạ không có nước yếu, chỉ có phép trị yếu. Phép trị mạnh thì dân mạnh, dân mạnh thì nước mạnh, nước mạnh thì binh mạnh, binh mạnh thì chư hầu tất phải cúi đầu. Đây không phải đạo lý thảo dân tự nghĩ ra, mà đó là đạo lý của thiên hạ từ xưa tới nay.
Trong đại điện, văn võ bá quan nhìn nhau rất lâu mà không ai tìm được lời phản bác. Soái Vương từ từ đứng dậy, ánh mắt sáng rực, nói lớn:
-Hay!!! Ta hỏi khắp triều đình suốt mấy năm, chưa ai khiến ta hiểu vì sao nước Soái mãi không thể tiến thêm một bước. Hôm nay nghe ngươi một buổi, chẳng khác nào người đang đi trong sương mù bỗng nhìn thấy con đường trước mặt. Từ hôm nay, Quốc sư mới của nước Soái đã có người lĩnh trách nhiệm, mọi việc cải pháp, cường binh, phú quốc đều do Thương Cường chủ trì.
Toàn điện đồng thanh:
-Tuân mệnh!!!
Và đó là sự kiện phong chức nhanh nhất trong lịch sử, một người thường dân áo vải không có tiền đồ, danh vọng, quan hệ một bước lĩnh chức Quốc sư nước Soái chỉ trong vòng hơn một canh giờ. Người đời có câu ca dao về tích này như sau:
"Áo nâu chẳng gấm chẳng vàng,
Tay không một mảnh, dọc ngang một mình.
Không nhờ thế tộc hiển vinh,
Chẳng mang tiền bạc, kết tình quyền môn.
Một thân bước giữa triều tôn,
Đối cùng bá quan, luận nguồn trị an.
Việc binh, việc nước, việc dân,
Nói đâu thấu đó, muôn phần đều xuôi.
Người thì hỏi khó trăm lời,
Người đem cổ lễ, người thời viện kinh.
Thương Cường đối đáp phân minh,
Lời như mũi kiếm, lý tình như gương.
Một câu mở lối cường cương,
Mười câu định kế, biên cương vững bền.
Soái Vương nghe đến ngồi yên,
Long nhan rạng rỡ, lòng liền mừng thay.
Chưa qua một buổi nắng gay,
Chưa tròn một khắc đổi thay triều đường.
Hơn canh giờ đã tuyên chương,
Ban phong Quốc sư, bốn phương sửng người.
Xưa nay sách sử bao đời,
Chưa ai đắc chức, chóng thời đến thế.
Không nhờ vàng bạc nâng đỡ,
Chỉ nhờ tài trí, phép tề nước non."
Nguyên Hà hôm nay vô cùng nể phục Thương Cường, sau buổi thiết triều, Nguyên Hà tới chỗ Thương Cường, nói:
-Hôm nay những lời của Quốc sư như sấm đánh ngang tai, ta như được khai sáng!
Thương Cường đáp:
-Ngài đã quá lời! Ta đã đọc rất nhiều về Thừa tướng, trong lòng ngưỡng mộ từ lâu!
Nguyên Hà cười:
-Quả không dám! Nếu tối nay Quốc sư không bận việc gì, ta mạn phép mời Quốc sư tới phủ dùng bữa, coi như hai vị đại thần làm quen trước với nhau, ngài thấy thế nào?
Thương Cường đáp:
-Ý của Thừa tướng rất hay, thật là vinh dự cho ta lắm!
Tối ấy, phủ Thừa tướng không bày yến tiệc linh đình, chỉ một bàn rượu, vài món ăn quê, một bếp than hồng cùng tiếng gió đêm khẽ lùa qua hàng trúc ngoài sân.
Nguyên Hà tự tay nâng chén rượu, đứng dậy mờiThương Cường.
-Chén rượu này, ta kính Quốc sư!
Thương Cường cũng đứng lên, nói:
-Thừa tướng quá lời, mời!
Nguyên Hà uống cạn chén, nói tiếp:
-Hôm nay ở đại điện, ta vốn định đứng ra phản bác Quốc sư vài câu. Nhưng càng nghe, ta càng thấy những điều mình định nói đều đã được ngài nghĩ tới từ trước. Câu nào cũng có lý, việc nào cũng có kế, ngay cả những điều ta lo ngại nhất, ngài cũng đã chuẩn bị lời giải. Đến cuối cùng, ta mới hiểu vì sao chúa công lại quyết đoán phong Quốc sư ngay tại điện.
Nguyên Hà rót thêm rượu.
-Thú thật, làm Thừa tướng đã nhiều năm, từng gặp rất nhiều người tài, có người giỏi thao lược, có người giỏi trị dân, có người giỏi ngoại giao, có người giỏi tính toán. Nhưng người có thể dùng một đạo lý để nối liền cả quân sự, chính trị, kinh tế và lòng người, hôm nay là lần đầu tiên ta gặp.
Thương Cường khẽ cúi đầu.
-Thừa tướng quá khen.
Nguyên Hà đặt chén xuống, giọng nói cũng trở nên chậm rãi hơn.
-Không phải ta quá khen, mà là nói thật.
Nguyên Hà nhìn về khoảng sân ngoài cửa sổ,
-Ta sinh ra trên đất Soái, lớn lên nhờ lúa gạo nước Soái, làm quan hưởng bổng lộc của Soái, đến hôm nay tóc đã điểm bạc. Cả đời này, ta chưa từng nghĩ đến việc làm sao để con cháu mình giàu hơn, điều ta nghĩ nhiều nhất, ấy chính là làm sao để nước Soái mạnh hơn.
Trong ánh nến lay động, gương mặt vị Thừa tướng hiện lên đầy chân thành. Ông quay sang Thương Cường, ánh mắt ánh lên niềm hy vọng hiếm thấy.
-Hôm nay, sau khi nghe ngài nói ở đại điện, ta bỗng cảm thấy ngày ấy không còn quá xa, ngày nước Soái làm bá chủ Tĩnh Hải quân.
Thương Cường lặng thinh, ngồi yên lặng nghe vị đại thần nước Soái giãi bày tấm lòng.
Nguyên Hà lại rót đầy hai chén rượu, ông nâng chén bằng hai tay, nói
-Quốc sư, ta già rồi, có lẽ không còn đủ sức để nhìn thấy thiên hạ thống nhất. Nhưng nếu trong quãng đời còn lại, ta có thể cùng ngài đặt một viên gạch đầu tiên cho bá nghiệp nước Soái, thì dù sau này nhắm mắt, ta cũng không còn điều gì hối tiếc.
Thương Cường cũng đứng dậy, nâng chén đáp lễ.
-Thừa tướng là trụ cột của triều đình, tại hạ chỉ là người mới nhận trọng trách. Ngày sau còn rất nhiều điều phải học hỏi từ ngài.
Nguyên Hà cười lớn:
-Học hỏi thì cùng học, gánh vác thì cùng gánh, tranh luận thì cứ tranh luận. Nhưng có một điều, ta mong Quốc sư hãy ghi nhớ. Đừng bao giờ vì quyền thế mà quên lời hôm nay ngài nói trước đại điện. Đừng vì lợi ích trước mắt mà đánh mất cái lợi trăm năm. Đừng để chức vị Quốc sư trở thành chiếc ghế để ngồi. Hãy biến nó thành thanh kiếm để mở đường cho nước Soái, ta sẽ ở phía sau ủng hộ ngài. Còn nếu có một ngày cả triều đình quay lưng với ngài, chỉ cần điều ngài làm thực sự vì xã tắc, thì Nguyên Hà này vẫn sẽ đứng bên cạnh.
Thương Cường im lặng giây lát rồi chắp tay thật sâu.
-Tại hạ xin ghi khắc từng lời!
Nguyên Hà mỉm cười, giơ cao chén rượu.
-Vậy chén rượu này, không phải kính Thừa tướng, không phải kính Quốc sư, mà kính nước Soái, kính chúa công đã có mắt nhìn người, kính trăm họ đang gửi gắm hy vọng.
Hai người cùng nâng chén, ánh rượu sóng sánh dưới ánh nến, phản chiếu như một lời thề không cần viết thành văn tự. Từ tối ấy, Thừa tướng Nguyên Hà và Quốc sư Thương Cường không chỉ là hai đại thần cùng chầu một triều, mà trở thành hai cánh tay đắc lực của Soái Vương, cùng chung một chí hướng, gây dựng bá nghiệp, làm cho nước Soái hùng cường, để không phụ lòng quân vương và muôn dân đang gửi trọn niềm tin vào họ.
-Thảo dân Thương Cường, bái kiến Soái Vương!
Soái Vương nhìn Thương Cường, cảm thấy rất quen thuộc với người này, dường như đã gặp ở đâu rồi. Soái Vương hỏi:
-Ngươi tới từ đâu?
Thương Cường đáp:
-Thảo dân đến từ huyện Lạc Xuyên!
Soái Vương hỏi tiếp:
-Lạc Xương xa như vậy, ngươi đi bằng gì tới?
Thương Cường đáp:
-Thảo dân cuốc bộ tới!
Soái Vương hỏi tiếp:
-Đường xá xa xôi như vậy, vì cớ gì mà ngươi phải tới kinh thành cho bằng được?
Thương Cường thuật lại chuyện rương gỗ ở Lạc Xuyên, các quan xung quanh đều xì xào bàn tán, cho rằng Thương Cường là kẻ bịa chuyện. Thế nhưng Thương Cường không hề nao núng, nét mặt vẫn cương nghị, hướng về phía Soái Vương.
Đang lúc các quan đang ồn ào, Nguyên Hà nói lớn:
-Các ngươi đã quên câu chuyện Tiểu Đồng rồi sao, chớ nên khinh thường người khác vội rồi chuốc lấy xấu hổ!
Các quan nghe thế cũng không dám bàn tán nữa. Soái Vương nghe câu chuyện của Thương Cường thì không những tin, mà còn thấy tâm đắc, vì câu chuyện đó rất tương đồng với giấc mơ của Soái Vương. Soái Vương nói:
-Ngươi có đem theo vật ấy đi chăng?
Thương Cường gật đầu, rồi lôi trong áo ra một cuộn lụa vàng đã ngả màu và tấm thẻ ngọc dâng lên. Soái Vương nhìn ngắm một lúc, đưa cho Nguyên Hà, hỏi:
-Vật này ta nhìn rất quen, khanh nhìn có ra chăng?
Nguyên Hà nhìn rất kỹ, nói:
-Theo trí nhớ của thần thì đây rất giống đồ vật của hoàng thất họ Lữ khi xưa. Chất liệu này, không thể nhầm lẫn được!
Soái Vương lúc bấy giờ càng tin tưởng Thương Cường hơn, nói:
-Nếu ngươi đã được duyên phận đưa đẩy như vậy, thì ta tất phải sẵn lòng giang tay thâu nạp ngươi về trướng.
Thương Cường mừng:
-Đa tạ Soái Vương đã tin tưởng!
Soái Vương nói tiếp:
-Theo quy chế nước Soái, người mới gia nhập triều đình phải đi lên từ chức quan nhỏ nhất, sau đó tùy theo năng lực, thâm niên mà xét thêm chức bậc. Nhưng với một kẻ không tầm thường như ngươi, theo lộ trình đó thì quá mất thời gian, ta không có kiên nhẫn để chờ đợi. Ngày nay nước Vệ bành trướng, liên minh phía bắc cậy đông hiếp yếu, nước Soái ta đang rơi vào một trạng thái rất cấp bách, tuyệt đối không được chậm trễ một ngày tháng nào.
Nguyên Hà hỏi:
-Vậy ý chúa công là ...?
Soái Vương đáp:
-Ta là người thích đi thẳng vào vấn đề, không thích vòng vo, ta sẽ hỏi ngươi một câu mà nước Soái bây giờ cần nhất. Nếu trả lời được, thuyết phục được các quan đứng đây, ta sẽ lập tức phong ngươi làm Quốc sư, bổng lộc trên vạn người.
Thương Cường đáp:
-Xin Soái Vương cứ hỏi!
Soái Vương đáp:
-Nước Soái ta đất không nhỏ, dân không ít, binh lực mạnh nhưng đối đầu với Vệ, Cừ, Trịnh đều không nắm chắc năm phần thắng. Mấy năm nay nước Soái đã dần chậm lại, không có mấy đột phá, đã thế lại còn bị tứ phương cô lập, ta ngày nào cũng trăn trở suy nghĩ mà chưa ra kế sách vẹn toàn. Nay nếu ngươi trả lời được điều này, giúp Soái trong ba năm tới phát triển cực thịnh, binh lực đủ trấn áp ngoại bang, mở rộng lãnh thổ, tài nguyên dồi dào, các nước nhìn vào đều phải lo sợ, thì ta lấy làm mừng lắm.
Cả điện yên lặng, lắng nghe Thương Cường sẽ trả lời câu hỏi hóc búa này như thế nào.
Thương Cường nói:
-Trước khi thảo dân trả lời câu hỏi này, thì xin hỏi Soái Vương một câu trước!
Soái Vương đáp:
-Được, hỏi đi!
Thương Cường hỏi:
-Soái Vương hỏi làm sao để ba năm cường thịnh, thảo dân xin hỏi lại một câu, ngài muốn một nước mạnh, hay là binh lực mạnh?
Soái Vương hơi nhíu mày:
-Có gì khác?
Thương Cường đáp:
-Khác như trời với đất, quân mạnh mà nước yếu thì đánh được một trận, nước mạnh thì đánh được mười trận. Quân mạnh mà luật yếu, lương yếu, dân nghèo, quan tham thì thắng một trận rồi kiệt sức. Nước mạnh thì dù thua một trận vẫn có thể đánh tiếp mười năm.
Soái Vương gật đầu ra hiệu đồng tình. Thương Cường nhìn quanh văn võ bá quan, nói tiếp:
-Điều nước Soái thiếu, không phải binh, điều nước Soái thiếu là thế!
Một vị Thượng đại phu cười nhạt:
-Thế là gì?
Thương Cường đáp:
-Là cái khiến một vạn người phát huy sức của mười vạn.
-Là cái khiến nước nhỏ cũng khiến nước lớn không dám khinh.
-Là cái khiến dân tự nguyện làm giàu cho quốc gia, tướng tự nguyện liều chết vì quân công, quan lại không dám tham ô vì luật pháp.
-Muốn có cái thế ấy, phải bắt đầu bằng việc phá bỏ bốn căn bệnh của nước Soái.
Soái Vương chống tay lên long án:
-Bốn căn bệnh?
Thương Cường đáp:
-Thứ nhất, người có công hưởng ít, kẻ vô công hưởng nhiều.
-Thứ hai, pháp lệnh nhiều nhưng không ai thật sự sợ, mà chỉ chê bai sau lưng.
-Thứ ba, quan lại chỉ lo giữ ghế chứ không lo làm việc.
-Thứ tư, dân giàu vì buôn bán, đầu cơ nhiều hơn sản xuất.
-Chỉ cần bốn bệnh này còn tồn tại, dù Soái Vương có thêm mười vạn quân, nước Soái cũng chỉ là con hổ béo mà răng đã cùn.
Trong điện lập tức xôn xao, một vị Quốc cữu hỏi Thương Cường:
-Ngươi nói nghe dễ, nhưng sửa cả quốc gia trong ba năm chẳng khác nào dời núi lấp biển!
Thương Cường cười:
-Dời núi thì khó, nhưng đổi hướng dòng nước thì dễ hơn nhiều. Tại hạ không thay đổi lòng người, tại hạ chỉ cần thay đổi lợi ích của con người. Con người không phải là thần tiên, họ chỉ luôn hướng về nơi có lợi. Một nước kém là nước để lợi ích đối nghịch với nước. Một nước sáng suốt là nước khiến người dân muốn giàu thì phải làm nước giàu trước.
Quan Bộ hộ bước ra hỏi:
-Nếu trọng nông, trọng quân như lời ngươi, thương nghiệp sẽ suy yếu, quốc khố lấy gì mà giàu?
Thương Cường đáp:
-Đại nhân sai rồi, quốc khố giàu vì giá trị được tạo ra, không phải vì đồng tiền đổi từ tay người này sang tay người khác. Một trăm thương nhân bán đi bán lại một đấu gạo, nước vẫn chỉ có một đấu gạo. Nhưng nếu một nông dân khai thêm một mẫu ruộng, đất nước sẽ có thêm một mẫu ruộng mãi mãi. Cái gì sinh ra của cải thì thưởng, cái gì chỉ chuyển của cải thì quản, cái gì hút máu đất nước thì diệt.
Các quan nghe Thương Cường đáp trôi chảy như dòng thác, không phản biện được gì. Một vị võ tướng hỏi:
-Muốn ba năm binh lực áp đảo Vệ, Cừ, Trịnh là chuyện không tưởng, ngươi lấy gì mà nói đây!
Thương Cường đáp:
-Tại hạ chưa từng nói ba năm luyện ra thiên hạ vô địch, tại hạ nói nói ba năm khiến quốc lực vượt xa hiện tại. Tướng quân nghĩ binh lực chỉ là số lính, tại hạ lại nghĩ rằng, một người đánh bằng hai, hai người đánh bằng năm, năm người đánh bằng mười, điều ấy không nằm ở cơ bắp, mà nằm ở phép nước.
Thương Cường quay sang hỏi những vị võ tướng còn lại:
-Xin hỏi, hai đội quân cùng một vạn người, một bên lập công được phong đất, một bên chỉ được thưởng vàng bạc và mấy câu khen thưởng, bên nào xông trước?
Vị võ tướng đáp:
-Đương nhiên là phong đất!
Thương Cường hỏi tiếp:
-Một bên bỏ chạy bị chém, một bên bỏ chạy bị phạt, bên nào giữ được trận?
Nhiều vị tướng cùng đồng thanh:
-Đương nhiên bên bị chém!
Thương Cường hỏi tiếp:
-Hai đội quân, một bên quân lương đầy đủ, một bên quan quân ăn chặn ba phần, bên nào thắng?
Các vị tướng đều hiểu ý của Thương Cường, không phản bác gì thêm. Một lão thần phản bác:
-Ngươi nói thưởng phạt nghiêm, nhưng pháp quá nghiêm thì dân oán!
Thương Cường đáp:
-Dân không sợ pháp nghiêm, dân chỉ sợ pháp không công bằng! Trộm cắp vì đói và tham quan ăn cả kho lương, nếu đều được tha, dân sẽ oán, nếu đều bị trừng trị, dân sẽ phục. Nếu dân thường bị chém, quý tộc thì vô sự, pháp luật ấy không phải pháp, chỉ là roi đánh kẻ yếu.
Một người thuộc quý tộc nói:
-Theo lời ngươi, con cháu công thần chẳng còn đặc quyền?
Thương Cường không chút do dự:
-Công của tổ tiên nên ghi vào sử, không nên ghi vào bổng lộc của mười đời con cháu. Nếu cha ông cứu nước, tại hạ kính. Nếu con cháu ông chỉ biết ăn chơi hưởng lạc, tại hạ khinh. Đất nước thưởng công, không thưởng huyết thống.
Một vị quý tộc khác nói:
-Nếu quý tộc phản đối cải cách thì sao?
Thương Cường cười nhạt, hỏi ngược:
-Nước tồn tại vì quý tộc, hay quý tộc tồn tại nhờ nước? Nước còn, quý tộc còn, nước mất, quý tộc cũng chết hoặc làm tù binh cho nước khác. Cho nên, người phản đối cải cách không phải vì yêu nước, mà vì sợ mất lợi!
Đám người quý tộc tức Thương Cường lắm, nhưng không sao phản biện được.
Một vị học sĩ hỏi:
-Nếu các nước biết Soái cải cách, thừa lúc chưa mạnh sẽ hợp binh đánh trước?
Thương Cường đáp:
-Vậy càng phải cải cách, nước yếu, dù không cải cách họ cũng sẽ đánh. Nước đang mạnh lên, họ muốn đánh cũng phải cân nhắc. Điều khiến chư hầu sợ nhất không phải nước Soái hôm nay, mà là nước Soái của ba năm sau.
Soái Vương hỏi:
-Ba năm đó, ngươi dự định làm những gì?
Thương Cường giơ ba ngón tay:
-Năm đầu, đổi pháp, sửa hộ tịch, chia lại thuế, thưởng quân công, trị tham quan, khai hoang rượng đất.
-Năm hai, giàu dân, kho lương đầy, đường sá thông, xưởng rèn mở, quân dự bị luyện tập.
-Năm ba, cường binh, lấy quân công định tước, tổ chức quân theo chiến lực, đánh một trận nhỏ để lập uy, khiến thiên hạ biết nước Soái đã đổi khác.
Nguyên Hà hỏi:
-Nếu thất bại thì sao?
Thương Cường đáp:
-Tại hạ không sợ thất bại, chỉ sợ không dám thay đổi. Một nước suy yếu không chết vì thua một trận, mà chết vì thắng được hôm nay rồi vẫn dùng phép của hôm qua.
Thương Cường bước lên một bước, giọng vang khắp đại điện:
-Thảo dân dám nói một câu, thiên hạ không có nước yếu, chỉ có phép trị yếu. Phép trị mạnh thì dân mạnh, dân mạnh thì nước mạnh, nước mạnh thì binh mạnh, binh mạnh thì chư hầu tất phải cúi đầu. Đây không phải đạo lý thảo dân tự nghĩ ra, mà đó là đạo lý của thiên hạ từ xưa tới nay.
Trong đại điện, văn võ bá quan nhìn nhau rất lâu mà không ai tìm được lời phản bác. Soái Vương từ từ đứng dậy, ánh mắt sáng rực, nói lớn:
-Hay!!! Ta hỏi khắp triều đình suốt mấy năm, chưa ai khiến ta hiểu vì sao nước Soái mãi không thể tiến thêm một bước. Hôm nay nghe ngươi một buổi, chẳng khác nào người đang đi trong sương mù bỗng nhìn thấy con đường trước mặt. Từ hôm nay, Quốc sư mới của nước Soái đã có người lĩnh trách nhiệm, mọi việc cải pháp, cường binh, phú quốc đều do Thương Cường chủ trì.
Toàn điện đồng thanh:
-Tuân mệnh!!!
Và đó là sự kiện phong chức nhanh nhất trong lịch sử, một người thường dân áo vải không có tiền đồ, danh vọng, quan hệ một bước lĩnh chức Quốc sư nước Soái chỉ trong vòng hơn một canh giờ. Người đời có câu ca dao về tích này như sau:
"Áo nâu chẳng gấm chẳng vàng,
Tay không một mảnh, dọc ngang một mình.
Không nhờ thế tộc hiển vinh,
Chẳng mang tiền bạc, kết tình quyền môn.
Một thân bước giữa triều tôn,
Đối cùng bá quan, luận nguồn trị an.
Việc binh, việc nước, việc dân,
Nói đâu thấu đó, muôn phần đều xuôi.
Người thì hỏi khó trăm lời,
Người đem cổ lễ, người thời viện kinh.
Thương Cường đối đáp phân minh,
Lời như mũi kiếm, lý tình như gương.
Một câu mở lối cường cương,
Mười câu định kế, biên cương vững bền.
Soái Vương nghe đến ngồi yên,
Long nhan rạng rỡ, lòng liền mừng thay.
Chưa qua một buổi nắng gay,
Chưa tròn một khắc đổi thay triều đường.
Hơn canh giờ đã tuyên chương,
Ban phong Quốc sư, bốn phương sửng người.
Xưa nay sách sử bao đời,
Chưa ai đắc chức, chóng thời đến thế.
Không nhờ vàng bạc nâng đỡ,
Chỉ nhờ tài trí, phép tề nước non."
Nguyên Hà hôm nay vô cùng nể phục Thương Cường, sau buổi thiết triều, Nguyên Hà tới chỗ Thương Cường, nói:
-Hôm nay những lời của Quốc sư như sấm đánh ngang tai, ta như được khai sáng!
Thương Cường đáp:
-Ngài đã quá lời! Ta đã đọc rất nhiều về Thừa tướng, trong lòng ngưỡng mộ từ lâu!
Nguyên Hà cười:
-Quả không dám! Nếu tối nay Quốc sư không bận việc gì, ta mạn phép mời Quốc sư tới phủ dùng bữa, coi như hai vị đại thần làm quen trước với nhau, ngài thấy thế nào?
Thương Cường đáp:
-Ý của Thừa tướng rất hay, thật là vinh dự cho ta lắm!
Tối ấy, phủ Thừa tướng không bày yến tiệc linh đình, chỉ một bàn rượu, vài món ăn quê, một bếp than hồng cùng tiếng gió đêm khẽ lùa qua hàng trúc ngoài sân.
Nguyên Hà tự tay nâng chén rượu, đứng dậy mờiThương Cường.
-Chén rượu này, ta kính Quốc sư!
Thương Cường cũng đứng lên, nói:
-Thừa tướng quá lời, mời!
Nguyên Hà uống cạn chén, nói tiếp:
-Hôm nay ở đại điện, ta vốn định đứng ra phản bác Quốc sư vài câu. Nhưng càng nghe, ta càng thấy những điều mình định nói đều đã được ngài nghĩ tới từ trước. Câu nào cũng có lý, việc nào cũng có kế, ngay cả những điều ta lo ngại nhất, ngài cũng đã chuẩn bị lời giải. Đến cuối cùng, ta mới hiểu vì sao chúa công lại quyết đoán phong Quốc sư ngay tại điện.
Nguyên Hà rót thêm rượu.
-Thú thật, làm Thừa tướng đã nhiều năm, từng gặp rất nhiều người tài, có người giỏi thao lược, có người giỏi trị dân, có người giỏi ngoại giao, có người giỏi tính toán. Nhưng người có thể dùng một đạo lý để nối liền cả quân sự, chính trị, kinh tế và lòng người, hôm nay là lần đầu tiên ta gặp.
Thương Cường khẽ cúi đầu.
-Thừa tướng quá khen.
Nguyên Hà đặt chén xuống, giọng nói cũng trở nên chậm rãi hơn.
-Không phải ta quá khen, mà là nói thật.
Nguyên Hà nhìn về khoảng sân ngoài cửa sổ,
-Ta sinh ra trên đất Soái, lớn lên nhờ lúa gạo nước Soái, làm quan hưởng bổng lộc của Soái, đến hôm nay tóc đã điểm bạc. Cả đời này, ta chưa từng nghĩ đến việc làm sao để con cháu mình giàu hơn, điều ta nghĩ nhiều nhất, ấy chính là làm sao để nước Soái mạnh hơn.
Trong ánh nến lay động, gương mặt vị Thừa tướng hiện lên đầy chân thành. Ông quay sang Thương Cường, ánh mắt ánh lên niềm hy vọng hiếm thấy.
-Hôm nay, sau khi nghe ngài nói ở đại điện, ta bỗng cảm thấy ngày ấy không còn quá xa, ngày nước Soái làm bá chủ Tĩnh Hải quân.
Thương Cường lặng thinh, ngồi yên lặng nghe vị đại thần nước Soái giãi bày tấm lòng.
Nguyên Hà lại rót đầy hai chén rượu, ông nâng chén bằng hai tay, nói
-Quốc sư, ta già rồi, có lẽ không còn đủ sức để nhìn thấy thiên hạ thống nhất. Nhưng nếu trong quãng đời còn lại, ta có thể cùng ngài đặt một viên gạch đầu tiên cho bá nghiệp nước Soái, thì dù sau này nhắm mắt, ta cũng không còn điều gì hối tiếc.
Thương Cường cũng đứng dậy, nâng chén đáp lễ.
-Thừa tướng là trụ cột của triều đình, tại hạ chỉ là người mới nhận trọng trách. Ngày sau còn rất nhiều điều phải học hỏi từ ngài.
Nguyên Hà cười lớn:
-Học hỏi thì cùng học, gánh vác thì cùng gánh, tranh luận thì cứ tranh luận. Nhưng có một điều, ta mong Quốc sư hãy ghi nhớ. Đừng bao giờ vì quyền thế mà quên lời hôm nay ngài nói trước đại điện. Đừng vì lợi ích trước mắt mà đánh mất cái lợi trăm năm. Đừng để chức vị Quốc sư trở thành chiếc ghế để ngồi. Hãy biến nó thành thanh kiếm để mở đường cho nước Soái, ta sẽ ở phía sau ủng hộ ngài. Còn nếu có một ngày cả triều đình quay lưng với ngài, chỉ cần điều ngài làm thực sự vì xã tắc, thì Nguyên Hà này vẫn sẽ đứng bên cạnh.
Thương Cường im lặng giây lát rồi chắp tay thật sâu.
-Tại hạ xin ghi khắc từng lời!
Nguyên Hà mỉm cười, giơ cao chén rượu.
-Vậy chén rượu này, không phải kính Thừa tướng, không phải kính Quốc sư, mà kính nước Soái, kính chúa công đã có mắt nhìn người, kính trăm họ đang gửi gắm hy vọng.
Hai người cùng nâng chén, ánh rượu sóng sánh dưới ánh nến, phản chiếu như một lời thề không cần viết thành văn tự. Từ tối ấy, Thừa tướng Nguyên Hà và Quốc sư Thương Cường không chỉ là hai đại thần cùng chầu một triều, mà trở thành hai cánh tay đắc lực của Soái Vương, cùng chung một chí hướng, gây dựng bá nghiệp, làm cho nước Soái hùng cường, để không phụ lòng quân vương và muôn dân đang gửi trọn niềm tin vào họ.
Sửa lần cuối: